بسیاری از مردم، طبیعت گردی و رفتن به کوه را فعالیتی دلنشین و آرامبخش میدانند. اما بیشترِ ورزشکاران تمایل دارند تا به این فعالیت، کمی چاشنیِ هیجان و ماجراجویی هم اضافه کنند. به همین دلیل است که رشته های ورزشی مختلفی چون صخره نوردی، دوچرخه سواری در کوه و رفتینگ (رودگردی)، طرفداران بیشماری دارند. در این میان دوچرخه سواری کوهستان، علاوه بر هیجانی که دارد، منجر به افزایش استقامت و تقویت عضلاتِ بدن نیز میشود. اما این رشته ورزشی آنقدرها هم که به نظر میرسد، ساده نیست. به همین منظور هم قصد داریم تا در این مطلب از ورزش اپ، ضمن معرفی رشته دوچرخه سواری کوهستان، نحوه شروع مسیر و چالش های این کار را نیز با هم بررسی کنیم. از این رو اگر علاقمند به سفرهای ورزشی هستید، تا انتهای این مطلب، با ما همراه بمانید.
چرا طبیعت گردی با دوچرخه، هیجان انگیز است؟
گشت زنی در طبیعت با دوچرخه، این امکان را برایتان فراهم میکند تا ضمن لذت بردن از زیبایی های طبیعی، تحرک و فعالیت بدنی لازم را نیز داشته باشید و به نوعی، تمرینات ورزشی خود را با کمی ماجراجویی دنبال کنید. از این گذشته، با دوچرخه سواری در کوه میتوانید در مسیرهای هموار و ناهموار بسیاری برانید و از بکرترین مناظر طبیعت دیدن کنید. البته نباید فراموش کنید که در این سفر ورزشی، جوانب احتیاط را که در ادامه به بررسی مفصل آنها نیز خواهیم پرداخت، در نظر بگیرید.
علاوه بر اینها، بد نیست بدانید که تفریحات کوهستانی از هر نوعی که باشند، معمولاً فرصتی را برای گذر از روزمرگی های زندگی و آرامش ذهن فراهم میکنند که دوچرخه سواری کوهستان نیز از این قضیه مستثنی نیست. هیجان و چالش هایی که در این مسیر با آنها مواجه میشوید نیز گاهی میتوانند شما را برای رویارویی با برخی از موقعیت های دشوار زندگی آماده تر کنند. همین امر نیز فعالیت در این رشته را جذابتر کرده و موجبِ ایجاد احساس رضایت و شادی در ورزشکاران میشود.
چند نکته کلیدی برای شروع سفر با دوچرخه در کوه
دوچرخه سواری کوهستان با وجود تمام مزیت هایی که دارد، رشته ورزشی مناسبی برای مبتدیان به نظر نمیرسد. این فعالیت بدنی، با چالش ها و موقعیت های مختلفی همراه است که شروع آن، نیازمند رعایت نکات بسیاری است. برخی از این نکات کلیدی و مهم عبارتند از:
- ورزشکاری که قصد دارد سفر با دوچرخه را در دل طبیعت آغاز کند، باید از آمادگی جسمانی لازم برخوردار باشد. رکاب زدن های مداوم و طولانی در مسیرهای کوهستانی که اغلب نیز ناهموار هستند، نیازمند داشتن عضلاتی قدرتمند و سالم است. از این رو اگر در این رشته ورزشی مبتدی هستید، حتماً تمرینات لازم برای رویارویی با چالش های کوهستانی را سپری کنید.
- شناخت مسیر به شما کمک میکند تا جای ممکن از دردسرها دور بمانید. پس مسیرهایی را انتخاب کنید که یا آشنایی کاملی با آنها دارید و یا آنها را متناسب با توانایی های بدنی خود انتخاب کرده اید. در نهایت، با کسب تجربه بیشتر میتوانید دوچرخه سواری در مسیرهای ناهموار را نیز در فهرست تفریحات کوهستانی خود جای دهید.
- تا جای ممکن از سفرهای انفرادی بپرهیزید و با یک گروه کار بلد سفر کنید. این کار به شما کمک میکند تا در صورتی که با چالش های غیر منتظره مواجه شدید، بتوانید با کار تیمی و حمایت دیگران، ساده تر، شرایط را برای ادامه مسیر مهیا کنید.
- هیچ گاه بدون تجهیزات مناسب سفر نکنید. فراموش نکنید که به هنگام دوچرخه سواری در کوهستان، شما به فروشگاه های لوازم یدکی و یا تعمیرکارانِ دوچرخه، دسترسی ندارید. بنابراین باید با آمادگی کامل و پس از اطمینان از عملکرد صحیحِ تجهیزاتی مثل ترمز و دنده، قدم در راه بگذارید.
- زمان درستی را برای سفر خود انتخاب کنید. برای این کار، بهتر است چند روز قبل از سفر، به رصدِ آب و هوا و شرایط جوی منطقه مورد نظرتان بپردازید و حدالامکان از سفر با دوچرخه در فصول سردِ سال خودداری کنید.
تجهیزات لازم برای دوچرخه سواری کوهستان
ماجراجویی در طبیعت به ویژه گشت و گذار در دل کوه، نیازمند تجهیزات متنوع و البته حرفه ای بسیاری است که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره میکنیم:
· هر دوچرخه ای برای دوچرخه سواری در کوه مناسب نیست
شاید بتوان گفت که خرید دوچرخه مناسب، اولین قدم برای سفر با دوچرخه در کوهستان است. این دوچرخه باید به گونه ای طراحی شده باشد که بتواند به راحتی مسیرهای ناهموار و بعضاً صخره ای را طی کند و در این راه، دچار انحراف و یا عدم تعادل نشود. به همین دلایل، حرفه ای هایِ این کار، معمولاً دوچرخه کوهستان یا همان (MTB)، را برای این سفر پیشنهاد میکنند که میتوان آن را از نظر سیستم تعلیق به دو دسته دوچرخه های (Hardtail) یا سخت ساز و دوچرخه (Full Suspension) که با نام دو محوره شناخته میشوند نیز، تقسیم بندی کرد. ناگفته نماند که این مدل از دوچرخه ها، دارای لاستیک های عریضی هستند و از ساختار و فریمِ مستحکمی برخوردارند.
· همراه داشتن البسه مناسب به هنگام سفر با دوچرخه، ضروری است
پوشیدنی های دوچرخه سواری را میتوان به انواع کلاه ایمنی، دستکش، لباس و حتی کفش مناسب تقسیم بندی کرد. این لباس ها و تجهیزات، همگی باید به گونه ای باشند که ضمن اینکه راحتی لازم را به هنگام راندن دوچرخه برای شما فراهم میکنند، بتوانند از بدن شما نیز محافظت کنند. به طور مثال کلاه ایمنی دوچرخه سواری باید به گونه ای طراحی شده باشد که از سر شما در برابر ضربات احتمالی محافظت کند. همچنین دستکشی که برای این سفر تهیه میکنید نیز، بهتر است از مواد ضد لغزش ساخته شده باشد تا امکان کنترل بیشتری را بر روی دسته ها فراهم کند. تنفس پذیر بودن لباس و پوشیدن شلواری که ترجیحاً دارای پد، در قسمت نشیمن است نیز، عملاً سفر با دوچرخه را خستگی ناپذیر میکند و برای دوچرخه سواری های طولانی، مناسب تر است. در نهایت، کفش دوچرخه سواری نیز بهتر است از جنسی ساخته شده باشد که به خوبی بر روی پدال ها قرار بگیرد و به هنگام رکاب زدن، سُر نخورد.
· اگر پدال مناسب ندارید، آن را تعویض کنید!
اگر به هنگام استفاده از دوچرخه خود، با پدال های آن احساس راحتی نمیکنید، بهتر است در اولین فرصت ممکن آنها را تعویض کنید. شما میتوانید پدال های قدیمی خود را با پدال های قفل شونده عوض کنید. لازم به ذکر است که این پدال ها به کفش مخصوص این کار متصل میشوند تا بتوانید تجربه بهتری در رکاب زدن داشته باشید.
· سفر با دوچرخه نیازمند تجهیزات روشنایی مناسب است!
شاید زمانبندی سفر شما مربوط به ساعات روشن روز باشد. اما فراموش نکنید که به هنگام ماجراجویی در طبیعت، هیچ چیز قابل پیشبینی نیست. بنابراین امکان دارد که مسیر را گم کنید و گرفتار شب شوید، به علت ابری شدن هوا دید کامل به راه نداشته باشید و یا هر اتفاق دیگری که موجب شود تا به اجبار از چراغ های خود استفاده کنید. به همین دلیل توصیه میکنیم که حتماً قبل از حرکت، سیستم روشنایی و چراغ عقب و جلوی دوچرخه خود را بررسی نمایید و در صورت امکان، تجهیزات اضافه لازم در این خصوص را به همراه داشته باشید.
· برای تعمیرات احتمالیِ دوچرخه کوهستان خود، آماده باشید
به همراه داشتن ابزارهای ضروری برای تعمیرات احتمالی نظیر آچار، پیچ گوشتی، پمپ هوا، تیوب یدکی و سایر ابزارهای مورد نیاز برای تعمیر و راه اندازی مجدد دوچرخه، به شما کمک میکنند تا به دلیل یک مشکل ساده، گرفتار شرایط بحرانی نشوید. البته فراموش نکنید که تنها تهیه یک کیت تعمیریِ پر و پیمان، برای این کار کافی نیست و شما باید حدالامکان اصول اولیه استفاده از این ابزارها را نیز فرا بگیرید.
· از دستگاه هایGPS یا اپلیکیشن های ناوبری استفاده کنید
برای اینکه گرفتار مسیرهای ناشناخته نشده و در دل کوهستان سردرگم نشوید، حتما از دستگاه GPS یا اپلیکیشن های ناوبری استفاده کنید. البته از آنجایی که ممکن است در تمام مسیر به اینترنت دسترسی نداشته باشید، توصیه میکنیم برای احتیاط، یک نقشه کاغذی دقیق نیز با خود به همراه ببرید.
در نهایت عینک آفتابی و یک کیف حمل کوچک شامل آب، تنقلات و جعبه کمک های اولیه را نیز به همراه داشته باشید تا بتوانید در شرایط بحرانی، اوضاع را تا حد ممکن، کنترل کنید.
با رعایت این موارد، ایمنی خود را به هنگام دوچرخه سواری در کوه تضمین کنید
علاوه بر تجهیزاتی که باید به هنگام دوچرخه سواری در کوه به همراه داشته باشید، موارد دیگری نیز هستند که با کمک گرفتن آنها میتوانید ایمنی خود را به هنگام سفر با دوچرخه، تضمین کنید. این موارد عبارتند از:
- بررسی مسیر قبل از شروع سفر و آگاهی از نقاط خطرناک و صعب العبورِ آن
- بررسی فنی دوچرخه و اطمینان از عملکرد صحیح چرخ ها، ترمزها وسایر سیستم ها
- به همراه داشتن تجهیزات ایمنی و البسه حفاظتیِ مورد نیاز
- انتخاب مسیر مناسب و پرهیز از سفرهای انفرادی در مسیرهای ناشناخته یا صعب العبور
- همراهی با یک گروه مطمئن یا جمعی از دوستانِ طبیعتگرد
- موکول کردن تاریخ سفر به زمان سلامتیِ کامل و آماده بودن از لحاظ جسمانی
- بررسی وضعیت آب و هوا و شرایط جوی قبل از شروع سفر با دوچرخه و به همراه داشتن تجهیزات مناسب با فصل سفر
- اطلاع دادن به خانواده یا دوستان در مورد مدت زمان و مسیر سفر، قبل از شروع تفریحات کوهستانی
- فراگیری کمکهای اولیه و نحوه مراقبت از خود در مواقع بحرانی تا زمان رسیدن کمک
- طی کردن مسیر با در نظر گرفتن فواصل معینی از استراحت، به منظور بازیابی توان بدنی
- هیدراته نگه داشتن بدن به منظور جلوگیری از کم آبی
چگونه به عنوان یک دوچرخه سوار، مسیر کوهستانی درست را در ماجراجویی های خود انتخاب کنیم؟
شاید مهمترین سوالی که باید پس از آماده کردن تجهیزات و قبل از شروع سفر با دوچرخه از خود بپرسید، این است که چطور باید مسیر درست را انتخاب کنید؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که پیش از هر چیز، بهتر است تا جای ممکن در مسیرهای ناشناخته به صورت انفرادی، سفر نکنید. اما اگر مجبور به این کار هستید و یا به هر دلیلی ترجیح میدهید تا در مسیر کوهستانی جدیدی سفر کنید، مواردی که در ادامه بیان میکنیم را به دقت در نظر بگیرید.
بهتر است تا جای ممکن، مسیرهای ساده را برای دوچرخه سواری کوهستانی خود انتخاب کنید و تا حدالامکان، سختی های هر مسیر را برای خود طبقه بندی کنید. به این ترتیب با قرار گرفتن در مسیرهای ناهموار و بیش از اندازه دشوار، غافلگیر نخواهید شد. همچنین شما میتوانید با دوستان یا همگروهی های خود که تجربه سفر در مسیر انتخابی شما را دارند نیز در خصوص سختی های راه مشورت کنید. این کار به شما کمک میکند تا با دید بهتری، قدم در مسیر بگذارید. در نهایت حتماً از یک نقشه مناسب و یا اپلیکیشن های مسیریابی استفاده کنید تا بتوانید ساده تر، مسیر کوهستانی درست را پیدا کنید. در ادامه، برخی از محبوبترین مسیرهای دوچرخه سواری کوهستان در ایران را به شما معرفی میکنیم که میتوانید برای شروع ماجراجویی های خود از آنها استفاده کنید.
معرفی بهترین مسیرهای سفر با دوچرخه در ایران
- پارک جنگلی چیتگر
این پارک به گونه ای طراحی شده است که مسیر های متعددی برای دوچرخه سواری را در اختیار ورزشکاران علاقمند به این کار قرار میدهد. از این رو هم دوچرخه سواران مبتدی و هم حرفه ای های این رشته، میتوانند از این مسیرها برای شروع سفر هیجان انگیز خود استفاده کنند.
- منطقه آزاد اروند
دوچرخه سواری در منطقه آزاد اروند میتواند تجربه ای از یک سفر ورزشی لذتبخش را برای شما رقم بزند. ناگفته نماند که این منطقه پر از مسیرهای همواره با مناظری زیبا و بکر است که یک گزینه عالی برای دوچرخه سوارانِ مبتدی به شمار میرود.
- دوچرخه سواری در پارک جنگلی و جاده های شمالی کشور
برای طبیعت دوستان، راندن در مسیری سبز با وسیله نقلیه ای که عملاً هیچ نوع آلودگی از خود تولید نمیکند، تجربه ای غیرقابل توصیف و لذت بخش است. البته اگر قرار است دوچرخه و طبیعت شما را در خود غرق کنند، بهتر است در این مسیر، از همراهی یک دوست یا راهنما استفاده کنید.
تکنیک های دوچرخه سواری در مسیرهای ناهموار کوهستانی
دوچرخه سواری کوهستان در مسیرهای ناهموار، تنها زمانی یک سفر ورزشی موفق است که در آن از اصول صحیح و تکنیک های درست دوچرخه سواری در این نوع از تفریحات، استفاده شود. برخی از مهمترین این تکنیک ها عبارتند از:
· شما باید قادر باشید که دوچرخه خود را به درستی کنترل کنید
شاید این نکته برایتان عجیب باشد و تصور کنید که اساساً هر شخصی که قادر به حفظ تعادل خود بر روی دوچرخه است، میتواند آن را کنترل کند. اما در واقع این تصور غلط است چرا که دوچرخه سواری در کوه، تکنیک های خاص خود را میطلبد. از این رو نیز نحوه کنترل کردن آن متفاوت است. به طور مثال شخصی که در یک مسیر ناهموار کوهستانی دوچرخه سواری میکند، باید بداند که به محض مواجه با موانع، چه مواقعی باید وزن بدن خود را به سمت جلو یا عقب دوچرخه متمایل کند تا تعادل دوچرخه حفظ شود. همچنین کنترل دوچرخه در سرازیری ها و شیب ها نیز اصول خاص خود را دارد. نحوه استفاده درست از ترمزها نیز از جمله دیگر تکنیک هایی که میتواند از واژگونی دوچرخه در مسیرهای ناهموار کوهستانی جلوگیری کند.
· مسیر تنگ و باریک است؛ درست بپیچید!
اغلبِ مسیرهای ناهموار کوهستانی باریک هستند. از این رو اگر نیاز به دور زدن در یک مسیر دارید و یا اینکه میخواهید در شیب تندی بچرخید، باید این کار را با احتیاط انجام دهید. ناگفته نماند که تکنیک درست برای این کار این است که در ابتدا کمی سرعت خود را کاهش دهید و درست به هنگام پیچیدن، ترمز را رها کنید تا به ارامی در مسیر اصلی قرار بگیرید.
· موانع را پیشبینی کرده و آنها را به دقت رصد کنید
تمام دقت خود را به مسیر بدهید و تا جای ممکن به جلو نکاه کنید. این کار به شما کمک میکند تا سریعتر از وجود موانع احتمالی در مسیرتان مطلع شوید و بتوانید به موقع در برابر آنها واکنش نشان دهید.
· آمادگی تغییر مسیر با توجه به شرایط محیطی را داشته باشید
گاهی ممکن است مجبور شوید به دلیل بارندگی، ریختن پل، خرابی جاده و ده ها دلیل دیگر، مسیر خود را تغییر دهید. پس تلاش کنید همیشه یک مسیر جایگزین را در نظر داشته باشید و با توجه به شرایط محیطی، از تجهیزات ضروری نظیر عینک آفتابی، کلاه یا بادگیر استفاده نمایید.
· تنفسِ درست، مانع از خستگی زودهنگام میشود!
جالب است که بدانید با استفاده از تکنیک های درست نفس کشیدن، میتوانید مانع از خستگی زود هنگامِ خود شوید. تمرینات تنفسی همچنین به شما کمک میکنند تا بتوانید با افزایش استقامت عضلات خود، برای مدت زمان بیشتری، دوچرخه سواری کنید.
چالش های دوچرخه سواری در کوه چیست؟
ماجراجویی در طبیعت، هرچند که پر از هیجان و خاطرات خوش است اما چالش های خود را نیز دارد. شما ممکن است در این سفر ورزشی همچون هر سفر دیگری، زخمی شوید، در شرایط نامساعد جوی قرار بگیرید و یا حتی توسط حیوانات وحشی، مورد حمله قرار بگیرید! اما نگران نباشید. چرا که اگر با چالش های دوچرخه سواری کوهستان آشنا باشید، میتوانید تا حدود زیادی از این مشکلات دوری کرده و یا آنها را سریعتر حل و فصل نمایید. در ادامه برخی از مهمترین این چالش ها را با هم بررسی میکنیم.
- تغییر نابهنگام شرایط جوی نظیر بارش برف و باران پیشبینی نشده و گرما و سرمای حاصل از تغییر منطقه جغرافیایی
- موانع طبیعی مثل سنگ های سقوط کرده بر روی جاده و یا ریشه های بیرون زده درختان در پارک های جنگلی
- مشکلات فنی و خرابی های وسیله نقلیه همچون پنچری تایر، خرابی ترمز و یا از کار افتادن سیستم روشنایی
- احساس تنهایی و مشکلات روحی به هنگام سفرهای انفرادی
- احتمال بروز اسیب های جسمی به هنگام سقوط از ارتفاع یا برخورد با موانعِ دور از دید
- گم شدن در مسیر به دلیل عمل نکردن دستگاه GPS یا عدم تواناییِ لازم در نقشه خوانی
- مواجه با حیوانات وحشی نظیر انواع مار، خرس یا گرگ های گرسنه
- عدم دسترسی به مواد غذایی کافی و آب آشامیدنی سالم، به دلیل اتمام آذوقه سفر یا مصرفِ بیش از اندازه آب
آیا سفر با گروه، بهترین راه ماجراجویی با دوچرخه در کوه است؟
با اینکه پیش از این هم در این مطلب، بارها به ذکر این نکته پرداخته ایم که سفر با دوچرخه بهتر است به صورت گروهی انجام بگیرد. در پاسخ به این سوال، باید به طور واضح باید بگوییم که بله! سفر با گروه، بهترین راه ماجراجویی با دوچرخه در کوه است. چرا که سفر دسته جمعی، احساس امنیتِ بیشتری به ورزشکاران میدهد و عملاً آنها را به حامیِ هم در این نوع از سفرها تبدیل میکند. این نوع سفر، همچنین فرصتی را برای انتقال تجربیات و یادگیری اصول دوچرخه سواری در کوه مهیا میکند و از شما، طبیعتگردِ بهتری میسازد. در نهایت سفر گروهی میتواند انگیزه شما را در طول مسیر حفظ کند و با بالا نگه داشتن روحیه، مانع از انزوا یا خستگی روحی شود. ناگفته نماند که برای آغاز یک دوچرخه سواری حرفه ای و پیدا کردن هم گروهی مطمئن، میتوانید همین حالا، سری به ورزش اپ بزنید.
ورزش اپ، سامانه جامع نیازمندی های ورزشی ایران است که به عنوان یک پلتفرم، تلاش دارد تا به شکلِ یک راه ارتباطیِ ساده، میان شما با باشگاه ها و سالن های ورزشی، مربیان حرفه ای و ورزشکاران هر رشته عمل کند. از این رو شما با مراجعه به این پلتفرم میتوانید، ضمن آشنایی با کسب و کارهای ورزشی، با گروه های مختلف فعال در رشته های ورزشی گوناگون نیز آشنا شوید و در کوتاهترین زمان ممکن، یک حلقه دوستی مطمئن را برای سفرهای ورزشی خود بسازید.
سخن پایانی
اگر به درستی با اصول و تکنیک های دوچرخه سواری آشنا باشید، تفریحات کوهستانی میتوانند یک ماجراجویی همه چیز تمام و هیجان انگیز را برایتان رقم بزنند. البته نباید فراموش کنید که دوچرخه سواری کوهستان قرار نیست به این آسانی ها باشد که فکرش را میکنید. پس توصیه میکنیم حتماً قبل از سفر ورزشی خود، این راهنما را مطالعه نمایید تا بهتر، با تکنیک ها، چالش ها و اصول سفر با دوچرخه آشنا شوید. در پایان یادآور میشویم که برای آشنایی با سایر رشته های ورزشی و بالا بردن اطلاعات خود به عنوان یک ورزشکار، همواره میتوانید سایر مقالات ما را نیز در وبلاگِ ورزش اپ مطالعه نمایید و از خدمات سامانه جامع نیازمندی های ورزشی ایران در تمامی زمینه ها بهره ببرید.
