کاپیتان تراکتور فوتبال ایران را متوقف کرد

به گزارش ورزش اپ، رویدادهای امروز می‌توانستند جریانی عادی در فوتبال کشورمان داشته باشند، روالی مشابه هزاران روز و هفته‌ای که تیم‌های مختلف به مصاف یکدیگر رفته و پس از رقابتی فشرده، یکی پیروز میدان می‌شد. با این حال، یک شخص تصمیم گرفت این روز را در تاریخ فوتبال ملی متمایز سازد؛ فردی که جریان عادی مسابقات را متوقف کرد. اگر در این روز، شجاع خلیل‌زاده طبق روال معمول از توهین‌های جایگاه تماشاگران چشم‌پوشی می‌کرد، چه تغییری رخ می‌داد؟ گرچه نمی‌توان آینده‌ای نیامده را به طور قطعی پیش‌بینی کرد، اما با بررسی تجربیات پیشین با اطمینان بالایی می‌توان بیان کرد که هیچ تحول خاصی پدید نمی‌آمد. مسلماً در هفته‌های آتی، در شهرهای مختلف کشور، افراد هتاک بار دیگر محیط ورزشگاه‌ها را آلوده می‌سازند. اهمیت اقدام شجاع در این است که او تسلیم فضای متشنج مسابقات نشد، ایستاد و جریان فوتبال را متوقف ساخت تا شاید دست‌اندرکاران این ورزش برای این معضل قدیمی و فراگیر چاره‌ای بینیند.

چنانچه مسابقه امروز متوقف نمی‌گردید، ناهنجاری صوتی تماشاگران در میان ده‌ها صدای نامطلوب دیگر فوتبال گم می‌شد، اما اکنون همگان پیرامون یک چالش صحبت می‌کنند؛ معضلی که در حال تحت‌الشعاع قرار دادن جذابیت‌های اصل مسابقه است. بحث اصلی جامعه اکنون موضوع توهین‌هاست. ترک زمین توسط کاپیتان تراکتور و به دنبال آن اقدام هماهنگ و شجاعانه تمامی بازیکنان و اعضای کادرفنی این تیم مبنی بر ترک فضایی که در آن حاشیه‌ها بر متن مسابقه چیره شده بود، اهالی فوتبال را با یک پرسش بنیادین روبه‌رو ساخت؛ «چرا فحاشی می‌کنید؟» آیا پذیرفتنی است که یک عادت ناپسند تمام شهرهای کشور را فرا گیرد و هیچ واکنشی از سوی مسئولان دیده نشود؟ آیا می‌توان در تمامی استادیوم‌ها از جمله ورزشگاه تبریز و سایر شهرها حضور یافت و اهانت شنید و سکوت کرد؟ فوتبال هیچ‌گاه پدیده‌ای کاملاً اخلاقی نبوده و نخواهد شد، زیرا ماهیت ورزش و رقابت با هیجان آمیخته است و انتظار رفتار کاملاً اخلاقی در یک محیط ورزشی واقع‌بینانه نیست. هیچ‌کس از سکوهای استادیوم‌ها توقع رفتارهای کاملاً متبحرانه یا فرهنگ‌ساز ندارد؛ فضای ورزشگاه‌ها محل تخلیه هیجانات است و انتظار اخلاق‌مداری در چنین فضایی بی‌جا محسوب می‌شود، با این حال، اوج‌گیری هیجان به هیچ عنوان مجوزی برای سقوط ارزش‌های اخلاقی نخواهد بود.

استادیوم‌های فوتبال در ایران همواره جایگاه‌های پرالتهابی داشته‌اند و شنیدن الفاظ رکیک روی سکوها سابقه طولانی دارد، اما پیش‌تر این توهین‌ها حداقل دارای یک دلیل مشخص بودند. چنانچه داور قضاوت نادرستی انجام می‌داد که هواداران را ناراحت می‌کرد، با شعارهای تند نارضایتی خود را ابراز می‌کردند. همچنین اگر بازیکن حریف حرکتی خلاف میل تماشاگران انجام می‌داد، بلافاصله واکنش نشان می‌دادند. ولیکن در شرایط کنونی، حتی در توهین کردن نیز شتاب‌زده عمل می‌کنیم؛ هیچ‌کس منتظر رخ دادن اتفاقی نمی‌ماند تا بر اساس آن واکنش نشان دهد، بلکه همگان گویی از پایان ماجرا آگاهند و پیش از وقوع جرم، دست به قضاوت می‌زنند. درست مانند اتفاقی که در ورزشگاه قایقران افتاد و طرفداران انزلی‌چی پیش از آغاز بازی شرایطی را ایجاد کردند که تیم تراکتور ترجیح داد وارد زمین مسابقه نشود. شجاع و هم‌تیمی‌هایش ارزشی فراتر از امتیازات یک بازی را به فوتبال ما یادآوری کردند. البته این رسالت هنوز به پایان نرسیده است. او باید در نخستین مسابقه درون ورزشگاه یادگار امام با در دست گرفتن میکروفون و با صدای رسایی که در سراسر فوتبال ایران طنین‌انداز شود، هواداران پرشور تراکتور را به پرهیز از تلافی و تکرار این شعارهای نامطلوب ترغیب نماید. او بایستی در کانون این جریان قرار گیرد و سایرین نیز به یاری‌اش بشتابند تا شاید فضای فوتبال کشورمان کم‌کم از ابرهای تیره و تاری که همزیستی ما را تهدید می‌کنند، پاک شود.

تمامی این رویدادها در شرایطی رخ می‌دهد که او تنها سه ماه پیش می‌توانست در مسابقات جام جهانی یکی از بزرگ‌ترین شادی‌های جمعی را برای ملت رقم بزند. بازیکنی در آستانه به ثمر رساندن تاریخی‌ترین گل تاریخ حضور ایران در جام جهانی که با تصمیم داور، شادی آن به حسرت مبدل گشت. کارنامه ورزشی شجاع به‌تنهایی نشان‌دهنده سطح فنی ممتاز اوست. از نسلی که شجاع در آن فوتبال را آغاز کرد، تقریباً کسی در میادین باقی نمانده و اگر هم حضور دارند در دسته‌های پایین‌تر بازی می‌کنند، اما او در سال‌های پایانی دوران ورزشی‌اش، نه به دنبال استراحت است و نه مسابقات برای مهاجمان حریف زنگ تفریح محسوب می‌شود. او هدایت یکی از مستحکم‌ترین خطوط دفاعی لیگ برتر را بر عهده دارد و در فشرده‌ترین تقویم‌های ورزشی سال‌های اخیر، از تهران و تبریز گرفته تا تیخوانا و لس‌آنجلس، فرغانه و کازان و اکنون نیز انزلی، بی‌وقفه برای ارائه بهترین عملکرد خود می‌کوشد.

اقدام امروز او حتی از ارزش‌های فنی‌اش نیز بالاتر ارزیابی می‌شود. شاید بتوان به هر دلیلی شجاع را دوست نداشت، اما قطعاً نمی‌توان حضور او را نادیده گرفت. انصاف نیست که پس از سال‌ها تلاش مستمر و نادیده گرفته شدن دستاوردهای خلیل‌زاده، پاداش او توهین و ناسزا باشد.

دیروز باشگاه تراکتور تصمیم گرفت در برابر اهانت‌ها ایستادگی کند و از زمین مسابقه خارج شد، اما در حال حاضر جامعه فوتبال منتظر واکنش هواداران در ورزشگاه یادگار امام تبریز است. باید دید آیا شجاع و هم‌تیمی‌هایش موفق به آرام کردن سکوهای تبریز خواهند شد یا هواداران این تیم اقدام متفاوتی انجام خواهند داد؟ هواداران پرشور تراکتور در آزمونی دشوار قرار گرفته‌اند؛ اگر تصمیم به واکنش متقابل بگیرند، این چرخه زشت بی‌اخلاقی هیچ‌گاه متوقف نخواهد شد، ولی آن‌ها این قدرت را دارند که پیامی واحد و اثرگذار را از استادیوم تبریز به کل فوتبال ایران ارسال کنند؛ هم‌صدایی پرشورها هنگام فریاد زدن شعار «ادب شرف شعاریمیز، تراختور افتخاریمیز» می‌تواند چرخه آغاز شده توسط بازیکنان تراکتور را تسریع نماید تا شاید اهالی تبریز به عنوان الگویی برای خاتمه دادن به سنت‌های غلط گذشته شناخته شوند.

رضا منصور خانکی