سوال بزرگ از قلعه‌نویی: چه بر سر تیم سخت‌بازنده آمد؟

به گزارش ورزش اپ، طولانی‌ترین فیفا دی فصل با دومین شکست پیاپی، این بار برابر تیم ملی روسیه، برای شاگردان امیر قلعه‌نویی به پایان رسید تا ملی‌پوشان با نتایجی ضعیف راهی کشور شوند. بی‌شک با به صدا درآمدن سوت پایان مسابقه توسط تانتاشف، داور نام‌آشنای ازبکستانی، موجی سنگین از نقد و گلایه نسبت به عملکرد و نتایج ضعیف تیم ملی شکل خواهد گرفت و این بار شاید شرایط بحرانی‌تر از همیشه شود؛ چه اینکه در این دو مسابقه، حتی برجسته‌ترین ویژگی مثبت تیم ملی نیز زیر سؤال رفته و به نظر می‌رسد هیچ‌گونه توجیهی، حتی از سوی هواداران سرسخت تیم ملی، پذیرفتنی نیست.

با توجه به سابقه امیر قلعه‌نویی در سه دهه مربیگری‌اش، به روشنی آگاهیم تیم‌هایی که سکان هدایتشان را بر عهده داشته، حتی در روزهایی که فوتبال جذابی ارائه نمی‌دهند، به داشتن سرسختی و دشوار بودن شکستشان معروف هستند. در حقیقت، این گروه از تیم‌ها چنانچه نتیجه را واگذار کنند، تا واپسین لحظات مسابقه برای تغییر سرنوشت مبارزه می‌کنند و از هیچ تلاشی دریغ نمی‌ورزند. ورزشگاه‌های آزادی و نقش جهان در دوران حضور امیر قلعه‌نویی، گواه لحظات پرشماری است که هواداران استقلال و سپاهان پس از ناکامی در برابر رقبا، به‌جای ترک سکوها، یک‌پارچه تیم خود را تشویق کردند تا قدردان تلاش حداکثری آن‌ها برای فرار از شکست باشند.

این منش در هر دو مقطع هدایت تیم ملی توسط امیر قلعه‌نویی نیز دیده شد؛ که اوج آن را می‌توان در سه دیدار تیم ملی در جام جهانی مشاهده کرد که با وجود تمامی چالش‌ها، زمین مسابقه را بدون جنگندگی ترک نکردند و همین موضوع دلیل اصلی تداوم حضور او در سمت سرمربیگری تیم ملی شد. او در ۱۸ مسابقه نخستین دوره حضورش روی نیمکت تیم ملی میان سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۷، در وقت‌های قانونی هیچ شکستی را متحمل نشد تا اینکه با نخستین باخت مقابل کره در مرحله یک‌چهارم نهایی جام ملت‌های آسیای ۲۰۰۷، از تیم ملی جدا شد.

مرحله دوم هدایت تیم ملی توسط این مربی، با مسابقه‌ای برابر همین تیم روسیه آغاز شد. از آن بازی که در دوم خرداد ۱۴۰۲ انجام گرفت تا نبرد سرنوشت‌ساز با قطر در جام ملت‌های آسیا که مانع از صعود تیم ملی به دیدار پایانی شد، تیم او ۱۸ مرتبه به رویارویی با حریفان پرداخت و در هیچ مسابقه‌ای بازنده از زمین بیرون نیامد. پس از آن، تیم ملی در دوازده مسابقه متوالی شکست نخورد تا اینکه در ۱۵ خرداد ۱۴۰۴ با یک گل مغلوب قطر شد. در ادامه، کره‌جنوبی را با سه گل از پیش رو برداشتیم، اما در ۱۸ مهر ۱۴۰۴ با نتیجه دو بر یک مغلوب همین روسیه شدیم.

پس از این مسابقه، شاگردان قلعه‌نویی در سه بازی شکست نخوردند تا اینکه در ترکیه نتیجه را به نیجریه واگذار کردند. به دنبال این ناکامی، در چهار دیدار پی‌درپی برابر تیم‌های گامبیا، نیوزیلند، بلژیک و مصر به نتیجه مساوی رضایت دادیم، تا اینکه در این فیفا دی برای نخستین بار در دو بازی متوالی و به‌سادگی مغلوب حریفان سنتی خود، یعنی ازبکستان و روسیه شدیم؛ با این تفاوت که برخلاف شکست‌های پیشین، هیچ‌گونه نشانی از اشتیاق برای جبران و تسلیم‌ناپذیری در بازیکنان دیده نشد، خصیصه‌ای که پیش‌تر به ندرت در تیم‌های قلعه‌نویی مشاهده می‌شد.

متأسفانه پس از این دو بازی باید اذعان کرد که تیم ملی ایران یا همان تیم‌های تحت هدایت امیر قلعه‌نویی که زمانی برای جلوگیری از شکست از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کردند، برابر دو رقیب دیرینه تن به شکست دادند و عملاً برای تغییر روند بازی از انگیزه همیشگی بی‌بهره بودند؛ رویدادی که طی ۴۰ مسابقه گذشته، بدون در نظر گرفتن سطح توانمندی حریفان، بی‌سابقه بوده است.

این دو باخت پشت سر هم که پس از حدود چهار سال و طی ۴۱ مسابقه رخ داده است را نمی‌توان صرفاً به خطاهای فردی بازیکنان نسبت داد؛ همان توجیه نادرستی که قلعه‌نویی در نشست‌های خبری پس از دیدارهای ازبکستان و روسیه مطرح کرد و باخت‌ها را به اشتباهات شخصی گره زد. شاید نگران‌کننده‌ترین جنبه ماجرا همین باشد؛ فوتبال ایران پیش از این نیز شکست‌های تلخی را تجربه کرده، اما مؤلفه‌ای که تیم قلعه‌نویی را از سایرین متمایز می‌ساخت، پایداری تا آخرین دقایق و تن ندادن به شکست بود.

اکنون اما پس از دو شکست متوالی در برابر ازبکستان و روسیه، مسئله فراتر از از دست رفتن امتیازهاست، بلکه زیر سؤال رفتن همان هویت اتکاپذیر سالیان گذشته است. تیمی که حتی در روزهای نامطلوب خود نیز به سادگی تسلیم نمی‌شد، هم‌اینک باید پاسخگوی افول روحیه مبارزه‌طلبی خود باشد. شاید بازگشت به شرایط مطلوب، پیش از هرگونه دگرگونی فنی و تاکتیکی، در گرو احیای همان روحیه‌ای باشد که روزگاری غلبه بر ایران را برای حریفان به امری دشوار مبدل می‌ساخته است. مسابقات جام ملت‌های آسیا در راه است و برای تیمی که دیگر حتی در مقاومت و نباختن نیز مطمئن ظاهر نمی‌شود، فرصت پاسخگویی به این چالش‌ها با شتاب در حال سپری شدن است.