خلبان جنگنده آمد و بهترین مربی دنیا شد!

بر اساس گزارش ورزش اپ، تیمی اهل یک شهر کوچک پنجاه هزار نفری واقع در هوای بسیار سرد مدار قطب شمال، مدتی است که معادلات فوتبال سطح اول اروپا را دگرگون کرده است. باشگاه نروژی بودو گلیمت برای دومین سال پیاپی به لیگ قهرمانان اروپا راه یافته و فصل گذشته با شگفتی‌سازی‌های کم‌نظیر توانست خود را به جمع شانزده تیم برتر قاره سبز برساند. با این وجود، پشت پرده این دستاورد بزرگ نه بودجه‌های هنگفت مالکان متمول قرار دارد و نه برنامه‌ریزی یک مربی برجسته بین‌المللی. عامل اصلی موفقیت این مجموعه، شخصی است که دو دهه به عنوان خلبان جنگنده‌های نظامی فعالیت می‌کرد و در زمان ورود به باشگاه، حتی علاقه‌ای به این رشته ورزشی نداشت.

برای مرور این ماجرا از ابتدا، باید به سال ۲۰۱۶ بازگردیم؛ زمانی که بودو گلیمت با سقفی از ناکامی به دسته دوم لیگ نروژ سقوط کرد و بحرانی‌ترین دوران تاریخ خود را از سر گذراند. هوارد ساکاریاسن، مدیر ورزشی وقت، پی برد که مشکل اصلی تیم ضعف فنی بازیکنان نیست، بلکه مجموعه دچار افت شدید روحی شده است. او برای حل این چالش روانی سراغ برنامه‌های بیورن مانسورک رفت؛ خلبان باتجربه‌ای که پیش‌تر در ماموریت‌های هوایی نظامی، فنون تمرکز ذهن یا همان مایندفولنس را با موفقیت روی خلبانان ارتش پیاده‌سازی کرده بود. هنگام تماس مدیر باشگاه، مانسورک صراحتاً اذعان کرد که هیچ سررشته‌ای از فوتبال ندارد. پاسخ ساکاریاسن اما تکان‌دهنده بود: «ما به اندازه کافی آدم‌هایی داریم که درباره فوتبال نظر می‌دهند، به آنها نیازی نداریم. ما کسی را می‌خواهیم که مدیریت ذهن در شرایط مرگ و زندگی را بلد باشد.»

مانسورک فعالیت خود را در سال ۲۰۱۷ در ارکان تیم آغاز کرد. چتیل کنوتسن که در آن مقطع دستیار بود و هم‌اکنون به عنوان سرمربی و طراح اصلی موفقیت‌ها شناخته می‌شود، هنگام ورود آقای خلبان دست روی شانه‌اش گذاشت و گفت: تا آخر کنارت هستم. نقطه اوج این همکاری، سرگذشت شگفت‌انگیز اولریک سالتنس بود. این هافبک به خاطر درد مزمن و ناشناخته معده تا مرز کناره‌گیری همیشگی از فوتبال رفته بود، اما پس از مشاوره‌ها با مانسورک نه تنها به میادین بازگشت، بلکه در همان فصل ۱۵ بار گلزنی کرد و بودو توانست با اختلاف اقتدارآمیز شانزده امتیاز دوباره به سطح اول فوتبال نروژ صعود کند. سالتنس هم‌اکنون در سن ۳۳ سالگی همچنان مهره کلیدی این باشگاه محسوب می‌شود.

دیدگاه مانسورک ریشه در شرایط سخت پروازهای نظامی دارد. او معتقد است مغز انسان هنگام رویارویی با بحران‌ها و استرس‌های شدید، به صورت غریزی سناریوهای فاجعه‌آمیز را مرور کرده و حالت تداوم بقا به خود می‌گیرد. مانسورک به فوتبالیست‌ها یاد داد که گذشته سپری شده و آینده نیز در کنترل آن‌ها نیست، به همین دلیل باید تمام تمرکز خود را معطوف مواردی کنند که کاملاً در اختیارشان قرار دارد. او ایده‌پردازی پیشرفت‌های تدریجی یک درصدی را جایگزین اهداف دور از دسترس کرد؛ استراتژیی که به مرور زمان نتیجه داد و در سال ۲۰۲۰ بودو را با ثبت رکورد فوق‌العاده ۱۰۳ گل در ۳۰ مسابقه، برای نخستین بار به مقام قهرمانی لیگ نروژ رساند.

اوج این تفکر در فصل پیشین لیگ قهرمانان اروپا به نمایش درآمد. بودو گلیمت در پنج دیدار نخست مرحله گروهی حتی یک برد هم کسب نکرد و کارشناسان شانس صعود این تیم را ناچیز ارزیابی می‌کردند. اما دقیقاً زمانی که همه کار تیم را تمام‌شده می‌دانستند، روان‌شناسی خلبان سابق ارتش شرایط را تغییر داد: وقتی هیچ امیدی روی کاغذ وجود ندارد، دلیلی برای ترسیدن باقی نمی‌ماند. تیم رها شد و غوغا به پا کرد. متوقف کردن دورتموند در آلمان، شکست دادن منچسترسیتی پپ گواردیولا در خانه و کامبک رویایی در زمین اتلتیکو مادرید. آنها در پلی‌آف هم اینتر را با نتیجه مجموع پنج بر دو در هم کوبیدند و قاره اروپا را در بهت و حیرت فرو بردند.

البته مسیر بودو گلیمت همواره هموار و بدون مشکل نبوده است. این تیم در مرحله یک‌هشتم نهایی فصل گذشته، مسابقه رفت را با سه گل مقابل اسپورتینگ لیسبون با پیروزی پشت سر گذاشت ولی در بازی برگشت با پنج گل مغلوب شد و از دور رقابت‌ها کنار رفت. نحوه برخورد مانسورک با این شکست، نکته آموزشی دیگری از متد کاری او بود. او به جای پاک کردن صورت‌مسئله از بازیکنان خواست حس درد و شرمندگی را درون‌شان نگه دارند. ایده او این بود که انسان می‌تواند از ترس یک حس منفی شدید در گذشته استفاده کند تا در آینده بر استرس ناشی از بازی‌های بزرگ غلبه کند و دست از شجاعت و جنگندگی برندارد.

اکنون بودو گلیمت علاوه بر حضور مجدد در لیگ قهرمانان، در رقابتی جذاب برای کسب عنوان قهرمانی لیگ نروژ پایاپای با رقیب سنتی‌اش وایکینگ پیش می‌رود. مبارزه‌ای بسیار عجیب که دو تیم در تمامی شاخص‌ها نظیر تعداد برد، تساوی، شکست و حتی ۵۶ گل زده و ۲۰ گل خورده کاملاً برابر هستند. مانسورک در این شرایط پیچیده، بازیکنان را بر روی برنامه‌های روزمره متمرکز نگاه می‌دارد تا دچار سردرگمی ذهنی نشوند؛ چه زمانی که باید به مصاف یک تیم کم‌نام‌ونشان نروژی بروند و چه فردا که در قاره اروپا باید با دورتموند روبه‌رو شوند.

خلبان پیشین ارتش نروژ هیچ‌گاه ادعای قهرمان‌پروری ندارد و موفقیت‌ها را حاصل باور همگانی می‌داند، ولی تاثیر تفکرات او در تاریخ‌سازی این تیم شگفتی‌ساز در قطب شمال انکاناپذیر است. بودو گلیمت به دنیای فوتبال ثابت کرد که تسلط بر روان و غلبه بر ترس از شکست، قادر است مرزهای محالات را حتی برای کوچک‌ترین باشگاه‌ها جا به جا کند. اگر این روزها که وایکینگ در چمپیونزلیگ حضور دارد نشستهای مطبوعاتی سرمربی‌های تیمهای مهم اروپایی که با آنها بازی دارند را ببینید بارها با جملاتی مواجه می‌شوید که مشخص می‌شود کل اروپا حالا برای فوتبال نروژ احترام قائل است. چرا؟ به لطف تیمی به اسم بودو گلیمت. تیم کوچکی که یک خلبان جنگنده به غول‌کش تبدیلش کرد.