واقعیت منچسترسیتی: اماراتی‌ها انگلیس را خریدند!

بر اساس گزارش ورزش اپ، پرتوهای خورشید پاییز روی سطح ساکن اسکله نیو ایزلینگتون می‌تابد و از پنجره‌های شفاف کافه‌ها و نانوایی‌های شیک عبور می‌کند. اکنون منچستر به شهری مدرن تبدیل شده است که در آن شهروندان با لپ‌تاپ‌های خود نشسته‌اند، قهوه لاته می‌نوشند و غذاهای گران‌قیمت سفارش می‌دهند. اگر فردی امروز برای نخستین بار پا به منچستر بگذارد، باور کردن روزگار تاریک گذشته برایش بسیار سخت خواهد بود. اما این دگرگونی عظیم در شهر و به‌ویژه در محله‌ای که زمانی متروکه و فراموش‌شده بود، چگونه اتفاق افتاد و آیا این دگرگونی واقعاً به نفع تمام ساکنان تمام شد؟

یافتن پاسخ این پرسش‌ها ما را ناگزیر می‌کند که نگاهی به شبکه پیچیده‌ای از چهره‌های سرشناس و مهم بیندازیم؛ از دیوید کامرون، نخست‌وزیر پیشین بریتانیا، گرفته تا شیخ منصور، مالک اماراتی منچسترسیتی، به همراه سر هاوارد برنستین، سر ریچارد لیس و اندی برنهم، نخست‌وزیر کنونی انگلیس، که در مسیر دستیابی به قدرت، بارها از پیشرفت اقتصادی این شهر با عنوان «منچستریسم» سخن به میان آورده‌اند. ماجرای این کلان‌شهر ترکیبی است از تصمیم‌گیری‌های سیاسی در داونینگ استریت، تلاش برای کسب قدرت نرم و نفوذ جهانی، و همچنین همکاری بلندمدت میان مدیریت شهری منچستر و نماینده ابوظبی در نیویورک.

تزریق بیش از یک میلیارد پوند سرمایه از سوی گروه متحده ابوظبی طی ده سال گذشته به نواحی شرقی و مرکزی منچستر، این روزها به تیتر یک رسانه‌های جهان تبدیل شده، اما این بار رسانه‌ها به جای ستایش، مشغول انتقاد و حمله هستند.

دلیل این موضوع چیست؟ احتمالاً در جریان رأی کمیسیون مستقل لیگ برتر هستید که اعلام کرد نهاد سرمایه‌گذاری راه‌اندازی‌شده جهت خرید منچسترسیتی در سال ۲۰۰۸، با بستن قراردادهای صوری اسپانسری، درآمد باشگاه را به شکل ساختگی بالا برده تا مقررات جوانمردانه مالی لیگ برتر را دور بزند؛ توافق‌هایی که به باشگاه فرصت داد مادون‌اموال هنگفتی را صرف دستمزدها و خریدهای کلان کند و دهه‌ای پر افتخار برای منچسترسیتی رقم بزند. با سخنان اندی برنهم، این آتش شعله‌ورتر شد. نخست‌وزیر انگلیس ابراز نگرانی کرد که چنانچه فرجام‌خواهی منچسترسیتی رد شود، ابوظبی پروژه‌های سرمایه‌گذاری چند میلیارد دلاری دیگر خود را در بریتانیا معلق کند. این لغزش کلامی از سوی برنهم که گ انگار هنوز در جایگاه شهردار منچستر سخن می‌گفت، سبب شد رسانه‌های بریتانیایی ارتباطات قدیمی او با ابوظبی را زیر ذره‌بین قرار دهند.

مخالفان سیاسی برنهم، دستاوردهای اقتصادی او را وابسته به دلارهای مشکوک خارجی می‌دانند و در مقابل، طرفدارانش استدلال می‌کنند که مخالفان با دستاویز قرار دادن اتهامات باشگاه سیتی، به دنبال تخریب اعتبار او هستند. با این وجود، نوسازی منچستر یکی از برجسته‌ترین نمادهای پیشرفت در بریتانیا امروز محسوب می‌شود. در محله‌های آنکوتس و نیو ایزلینگتون، معابر مملو از آپارتمان‌ها، رستوران‌ها و جریان پویای زندگی مدرن گشته و این تغییرات به لطف منابع مالی متصل به ابوظبی محقق شده است. در زمان امضای این قرارداد، مدیران شهری در شرایط بسیار سختی قرار داشتند. بودجه‌های دولتی به‌ شدت کاهش یافته بود و هیچ سرمایه‌گذاری تمایلی به حضور در این مناطق آسیب‌دیده نداشت؛ با این حال، شراکت با مالکان اماراتی چالش‌های جدی را پیرامون ارزش اراضی عمومی، نحوه مصرف بودجه‌های دولتی، سهم منافع عمومی و میزان تاثیرگذاری یک سرمایه‌گذار خارجی بر آینده شهر به وجود آورد.

پروژه مشترک مدیریت شهری منچستر و گروه سرمایه‌گذاری ابوظبی با عنوان «منچستر لایف» یکی از اصلی‌ترین کانون‌های این تحولات بود. این مشارکت طی دهه گذشته بیشتر از ۱۸۰۰ واحد مسکونی را در ۹ قطعه زمین در مناطق آنکوتس و نیو ایزلینگتون بنا کرده و ۲۵۶ واحد دیگر را نیز در دست ساخت دارد. مالکیت این طرح‌ها در دست نهادهای وابسته به ابوظبی است که در جزیره جرسی به ثبت رسیده‌اند. بر اساس پژوهش دانشگاه شفیلد در سال ۲۰۲۴، ارزش ناخالص این سبد ملکی در حدود ۳۵۰ میلیون پوند تخمین زده شده است. شهرداری قرارداد واگذاری بلندمدت ۶ قطعه زمین را مابین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ با دریافت مبلغی حدود ۴.۹۵ میلیون پوند نهایی ساخت و پس از آن نیز ۲.۹ میلیون پوند به عنوان سهم از مازاد درآمدها دریافت نمود.

اسکله کنونی دقیقاً بر روی ویرانه‌های منطقه بدنام کاردروم ساخته شده است؛ شهرکی شامل ۱۹۹ باب خانه دولتی که در دهه ۱۹۶۰ جایگزین حلبی‌آبادهای دوران ویکتوریا شد، اما با گذر زمان به کانون جرم و توزیع مواد مخدر بدل گشت. این محله چنان بدنام بود که رانندگان تاکسی در ساعات تاریکی هوا از بردن مسافر به آن خودداری می‌کردند و حتی خودروهای شرکت پست نیز حاضر به ورود به آن نبودند. تفاوت سیمای گذشته و حال این ناحیه بسیار شگفت‌انگیز است. با این وجود، همه ساکنان قدیمی از ورود این برج‌های بلند خرسند نیستند. در حاشیه این ساختمان‌ها، شهروندانی زندگی می‌کنند که تمام عمر خود را در این منطقه گذرانده‌اند. تعدادی از آن‌ها این تحولات اخیر را بی‌عدالتی، نادیده انگاشتن هویت بومی و نمادی از اشرافی‌گری شهری می‌دانند، اما در سوی مقابل، برخی از ساکنان قدیمی نیز اصرار دارند که اگر این سرمایه‌گذاری‌ها انجام نمی‌شد، این منطقه تا همیشه در چنگال فقر و اعتیاد باقی می‌مانდა و حتی امکان احداث زیرساخت‌های بزرگی مانند سالن اجرای موسیقی کو-آپ لایو فراهم نمی‌شد.

مالکان منچسترسیتی مبالغ بسیار زیادی را به شرق منچستر تزریق کردند. این باشگاه فراتر از ۱۲ میلیون پوند برای بازسازی منطقه بسویک هزینه کرد؛ پروژه‌ای ۱۶ هکتاری که شامل یک کالج، مجتمع تفریحی و ورزشی و یک مرکز پژوهشی بود. باشگاه سیتی بیش از ۵.۵ هکتار زمین به کالج کانل اهدا کرد، ۳ میلیون پوند جهت ساخت استخر در مجموعه ورزشی شرق منچستر تخصیص داد و نزدیک به ۱۰ میلیون پوند از هزینه ۱۸ میلیون پوندی موسسه سلامت و عملکرد منچستر را متقبل شد. گروه فوتبال سیتی سهم مالکیتی در سالن ۲۳ هزار نفری کو-آپ لایو دارد، هتل ۴۰۱ اتاقه رادیسون بلو مدلاک را با بودجه‌ای ۳۰۰ میلیون پوندی راه‌اندازی کرده و آکادمی ۲۰۰ میلیون پوندی باشگاه را در زمینی به وسعت ۸۰ هکتار همراه با ۱۶ زمین تمرین و یک استادیوم ۷ هزار نفری اداره می‌کند؛ زمینی که پاکسازی آلودگی‌های شیمیایی باقی‌مانده از کارخانه قدیمی، بیش از ۵۰ میلیون پوند هزینه برای مالکان اماراتی به همراه داشت.

برخلاف تصور عامه، حضور اماراتی‌ها صرفاً نتیجه تصمیم شهرداری چپ‌گرای منچستر نبود، بلکه دولت ائتلافی محافظه‌کار به رهبری دیوید کامرون طراح اصلی این اتفاق بود. در سال ۲۰۱۳، دولت بریتانیا واحدی مخفی به اسم «پروژه فالکون» تشکیل داد که شامل ارشدترین مقام‌های وستهال بود تا سرمایه‌های امارات متحده عربی را وارد اقتصاد آسیب‌دیده بریتانیا کند. پس از بحران مالی دنیا و اجرای سیاست‌های شدید انقباضی، دست شهرداری‌ها برای اجرای پروژه‌های عمرانی خالی مانده بود. دولت حتی تونی بلر را به عنوان لابی‌گر استخدام کرد تا بسته‌های پیشنهادی سرمایه‌گذاری را به رهبران ابوظبی ارائه دهد. این اقدام تلاشی برای بهبود مناسبات دیپلماتیک پس از تنش‌های میان دو کشور بر سر مسئله اخوان‌المسلمین بود. سر ریچارد لیس، رهبر پیشین شورای شهر، تایید کرده است که جذب سرمایه اماراتی‌ها با پادرمیانی مستقیم دولت وقت بریتانیا آغاز شد.

متخصصان روابط بین‌الملل بر این باورند که انگیزه اصلی خاندان حاکم امارات از این حجم از سرمایه‌گذاری‌های کلان، کسب منفعت مالی نبوده است. دکتر دیوید ویرینگ، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه ساسکس، تاکید می‌کند که هدف اصلی ابوظبی، تحکیم مناسبات نظامی و دیپلماتیک و ایجاد پایگاهی برای نفوذ سیاسی در بریتانیا بوده تا در موقعیت‌های حساس بین‌المللی و در مواجهه با انتقادات حقوق بشری، به عنوان اهرمی تعدیل‌کننده عمل کند.