خداحافظی اسطوره‌های فوتبال: پای مارادونا قطع شد!

به گزارش ورزش اپ، آرژانتین و سراسر جهان در تدارک یک شب تاریخی هستند؛ مسابقه وداع لیونل مسی از تیم ملی. تیم ملی آرژانتین در یک بازی دوستانه برابر بنین، برترین گلزن تاریخ خود را بدرقه می‌کند؛ رویدادی سرشار از احساس، اندوه و شاید آخرین گل‌آفرینی یکی از بزرگ‌ترین چهره‌های تاریخ فوتبال با پیراهن ملی.

این وداع مسی بهانه‌ای شد تا مروری بر گذشته داشته باشیم و ببینیم دیگر اسطوره‌های نامدار فوتبال چگونه به خط پایان دوران ملی خود رسیدند. جالب است بدانید معدودی از این بزرگان فرصت یافتند همچون مسی در یک «بازی خداحافظی ویژه و از پیش برنامه‌ریزی‌شده» با پیراهن کشورشان چهارچوب وداع را تجربه کنند.

دیگو مارادونا

منطقی است که بررسی را با جانشین مسی بر تخت پادشاهی فوتبال آرژانتین آغاز کنیم. دیگو از سال ۱۹۷۷ تا ۱۹۹۴ پیراهن تیم ملی را پوشید، در ۹۱ مسابقه ۳۴ گل به ثمر رساند و آرژانتین را در سال ۱۹۸۶ به مقام قهرمانی جهان رساند. اندکی پس از جام جهانی ۱۹۹۰، که طی آن آرژانتین در دفاع از عنوان قهرمانی ناکام ماند و در دیدار پایانی مغلوب آلمان شد، دیگو از رده ملی کناره‌گیری کرد.

مدتی بعد، دیه‌گو با محرومیت طولانی‌مدتی مواجه گشت، اما مجدداً به میادین و وطن خود بازگشت. در سال ۱۹۹۳، آلفیو باسیله، سرمربی وقت آرژانتین، مارادونا را متقاعد ساخت تا به تیم ملی بازگردد. حاصل کار این شد که دیگوی نزدیک به ۳۴ ساله (که با معیارهای آن دوران فوتبال، بازیکنی مسن به شمار می‌رفت) با آرژانتین عازم جام جهانی ۱۹۹۴ شد و در آنجا به همگان نشان داد که چهره‌ای نابغه است. او در گام نخست برابر یونان گلزنی کرد و واپسین گل ملی‌اش را به «شکاکانی که می‌گفتند مارادونا دیگر به درد هیچ‌کاری نمی‌خورد» تقدیم کرد.

در مرحله دوم، او در مسابقه مقابل نیجریه یک پاس گل داد و همین دیدار به آخرین حضور دیگو برای آرژانتین تبدیل شد. او در آزمایش دوپینگ مردود شد و در نمونه‌اش مواد ممنوعه یافتند. مارادونا هنگام شنیدن خبر محرومیت طولانی‌مدت تازه‌اش، با لبخندی تلخ اظهار داشت: «پاهایم را قطع کردند.»

پله

پادشاه فوتبال مابین سال‌های ۱۹۵۷ تا ۱۹۷۱ برای تیم ملی برزیل به میدان رفت. او در چهار جام جهانی حضور یافت و در سه دوره از آن‌ها (۱۹۵۸، ۱۹۶۲ و ۱۹۷۰) جام قهرمانی را بالای سر برد. او طی ۹۲ بازی ۷۷ گل به ثبت رساند و تا پیش از آنکه نیمار رکورد او را بشکند، برترین گلزن تاریخ برزیل باقی ماند. پله آخرین بازی ملی خود را در سن ۳۰ سالگی انجام داد؛ نبردی برابر یوگسلاوی (۲-۲) که در تیرماه ۱۳۵۰ در ورزشگاه اسطوره‌ای ماراکانا در ریودوژانیرو برگزار گردید. حدود ۱۴۰ هزار هوادار برای تماشای گلزنی پله حضور یافته بودند، اما مهاجم نامدار در آن روز تنها یک نیمه در زمین حضور داشت و در گشوددن دروازه حریف ناکام ماند.

در واقع، پادشاه فوتبال در بازی ماقبل پایانی خود برابر اتریش (۱-۱) در سائوپائولو با پیراهن تیم ملی برزیل وداع کرد. در آنجا بود که برای آخرین مرتبه با پیراهن ملی گلزنی کرد، یک نیمه بازی کرد و میان دو نیمه با تاجی بر سر، دور افتخار انجام داد. پس از آن، پله بازگشت به تیم ملی برای جام جهانی ۱۹۷۴ را رد کرد، ولی دفعات دیگری در دیدارهای غیررسمی برای برزیل به زمین رفت؛ از جمله مسابقه برابر تیم منتخب جهان در سال ۱۹۹۰ که به مناسبت بزرگداشت پنجاهمین سالگرد تولد او تدارک دیده شده بود.

فرانتس بکن‌باوئر

اسطوره فوتبال آلمان و دارنده دو توپ طلا از سال ۱۹۶۵ تا ۱۹۷۷ برای تیم ملی آلمان غربی بازی کرد. قیصر فوتبال آلمان فاتح جام جهانی ۱۹۷۴ و یورو ۱۹۷۲ بود و با پیراهن ملی آمار ۱۰۳ بازی و ۱۴ گل را بر جای گذاشت. پس از مسابقات جام ملت‌های اروپای ۱۹۷۶، که آلمان‌ها در فینال به دلیل ضربه پنالتی مشهور پاننکا در ضربات پنالتی مغلوب چکسلواکی شدند، فرانتس تنها یک سال دیگر برای تیم ملی به میدان رفت.

بکن‌باوئری ۳۱ ساله بایرن مونیخ را ترک کرد تا راهی ایالات متحده شود و به باشگاه کاسموس نیویورک ملحق گردد. در آن دوران، بازیکنان شاغل در خارج از کشور معمولاً به تیم ملی دعوت نمی‌شدند و هرمان نویبرگر، رئیس فدراسیون فوتبال آلمان، لیگ آمریکا را تورنمنتی نمایشی و کم‌ارزش می‌پنداشت. جالب اینجاست که باشگاه کاسموس نیویورک نیز با حضور فرانتس در جام جهانی ۱۹۷۸ مخالفت ورزید. در نهایت، آخرین بازی مدافع بزرگ آلمان برای تیم ملی در بهمن ۱۳۵۵ در دیداری مقابل فرانسه (۰-۱) در پاریس انجام شد و بکن‌باوئر بدون هیچ‌گونه آیین تشریفاتی از تیم ملی کنار رفت.

یوهان کرویف

کرویف چهره افسانه‌ای است که به مفهوم واقعی کلمه فوتبال هلند را متحول ساخت. دوران ملی او به عنوان بازیکن ۱۱ سال به درازا کشید؛ از سال ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۷. طی این مدت او در ۴۸ مسابقه حضور یافت و ۳۳ گل به ثمر رساند و عنوان نایب‌قهرمانی جام جهانی ۱۹۷۴ و مقام سومی یورو ۱۹۷۶ را از آن خود کرد. در نیمه نخست دهه هفتاد، یوهان سه مرتبه فاتح توپ طلا شد. واپسین حضور کرویف در ترکیب تیم ملی، مسابقه برابر بلژیک (۱-۰) در چارچوب رقابت‌های انتخابی جام جهانی در مهر ۱۳۵۶ در آمستردام بود.

یک ماه پیش از آن رویداد، فردی مسلح به اقامتگاه کرویف در بارسلون هجوم برده بود، اما در ربودن همسر یوهان ناکام ماند (همسر وی موفق به فرار و پنهان شدن شد). پس از آن سانحه، این ستاره هلندی به مدت شش ماه تحت مراقبت شدید و شبانه‌روزی زیست. به واسطه همین رخدادها، او از همراهی تیم ملی در جام جهانی ۱۹۷۸ که در قاره‌ای دیگر (آمریکای جنوبی) برگزار می‌شد، انصراف داد. کرویف علت کناره‌گیری‌اش را شرایط نامساعد جسمانی و روحی عنوان کرد و جزئیات ماجرای آدم‌ربایی مکتوم ماند. علی‌رغم درخواست‌های مکرر هواداران هلندی برای بازگشت او، یوهان هرگز تن به این کار نداد. در سال ۱۹۸۱ بار دیگر زمزمه‌های بازگشتش مطرح گشت، ولی این بار به دلیل تعارض منافع اسپانسرها این امر محقق نشد.

میشل پلاتینی

برنده سه توپ طلا و رئیس سال‌های بعد یوفا، یک دهه از دوران ورزشی خود را با پیراهن تیم ملی سپری کرد. پلاتینی از سال ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۶ برای فرانسه به میدان رفت، در ۷۲ مسابقه ۴۱ گل به ثمر رساند و جام قهرمانی یورو ۱۹۸۴ را تصاحب کرد. در جام جهانی ۱۹۸۶، فرانسه‌ای که میشل ستاره بی‌بدیل آن بود در آستانه دست‌پیدا کردن به مقام قهرمانی قرار داشت، اما در مرحله نیمه‌نهایی مغلوب آلمان شد و به جایگاه سومی اکتفا کرد. آن شکست چنان تأثیری بر روحیه پلاتینی گذاشت که یک فصل بعد و در سن ۳۲ سالگی کفش‌ها را آویخت و قدم به عرصه مربیگری گذاشت. او نیز به دور از هرگونه هیاهویی از تیم ملی فاصله گرفت.

واپسین مسابقه ملی پلاتینی، دیدار انتخابی یورو ۱۹۸۸ برابر ایسلند (۲-۰) در پاریس بود. اما نکته جالب توجه اینجاست که میشل آخرین بازی ملی‌اش را برای کشوری دیگر انجام داد! در آبان ۱۳۶۷، این ستاره فرانسوی که از فوتبال خداحافظی کرده بود، به عنوان مهمان افتخارآفرین جهت آیین گشایش جام ملت‌های آسیا راهی کویت شد. در آنجا، امیر کویت پلاتینی را متقاعد ساخت تا در مسابقه‌ای دوستانه مقابل شوروی برای تیم ملی کویت به میدان برود. پلاتینی لباس ورزشی به تن کرد و ۲۰ دقیقه برای کویت بازی کرد؛ دیداری که علیرغم حضور یک بازیکن خارجی، از سوی فیفا به عنوان نبردی رسمی تأیید شد!

رونالدو نازاریو

«ال فنومنو» در سال ۱۹۹۴ به تیم ملی برزیل ملحق شد و ۱۷ سال بعد در تابستان ۲۰۱۱ از مسابقات ملی وداع نمود. او در ۹۸ بازی ۶۲ گل به ثمر رساند و دو مرتبه (۱۹۹۴ و ۲۰۰۲) فاتح جام جهانی شد. برخلاف بسیاری از هم‌نسلان خویش، رونالدو فرصت برگزاری یک مسابقه خداحافظی باشکوه را به دست آورد. در خرداد ۱۳۹۰، برزیل در دیداری دوستانه مقابل رومانی (۱-۰) در سائوپائولو به زمین رفت. رونالدو در دقیقه ۳۰ به جای فرد، زننده گل مسابقه وارد زمین شد و ۱۵ دقیقه بازی کرد. او تمایل زیادی داشت که با گلزنی با مستطیل سبز وداع کند و سه ضربه نیز به سمت دروازه روانه ساخت، اما در گشوددن دروازه بانبان حریف ناکام ماند.

در میان دو نیمه، رونالدو برای هوادارانی که جهت تشویق او آمده بودند سخنرانی خداحافظی ایراد کرد و پیش از آغاز نیمه دوم، جای خود را به نیلمار داد. پیش از آن رویداد، او از رقابت‌های جام جهانی ۲۰۰۶ که برزیل در مرحله یک‌چهارم نهایی برابر فرانسه شکست خورده بود، برای تیم ملی به میدان نرفته بود.

رونالدینیو

نابغه دیگری از فوتبال برزیل از همان نسل که مابین سال‌های ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۳ برای تیم ملی بازی کرد. او در ۹۷ مسابقه ۳۳ گل به ثمر رساند و مقام قهرمانی جام جهانی ۲۰۰۲ را به دست آورد. برای جام جهانی ۲۰۱۰، دونگا رونالدینیو را به اردوی تیم دعوت نکرد، اما پس از بازگشت از میلان به فوتبال برزیل، شاعر مستطیل سبز مجدداً به تیم ملی فراخوانده شد.

در دی‌ماه ۱۳۹۱، لوئیس فیلیپه اسکولاری در تصمیمی غیرقابل پیش‌بینی او را برای مسابقه دوستانه برابر انگلیس در ومبلی دعوت کرد و در فروردین ۱۳۹۲ رونالدینیوی ۳۳ ساله را جهت دیدار دوستانه مقابل شیلی (۲-۲) در بلو هوریزونته به اردو دعوت نمود. این رقابت آخرین حضور رونالدینیو با پیراهن برزیل به شمار می‌رفت و هافبک جادوگر برزیل با بازوبند کاپیتانی وارد زمین شد. پس از آن، او نه در جام کنفدراسیون‌ها و نه در جام جهانی ۲۰۱۴ جایی نداشت. شایعات حکایت از آن داشت که او به دلیل زیر پا گذاشتن قوانین اردو و شب‌زنده‌داری از ترکیب تیم کنار گذاشته شده است. شاید این موضوع به سود او نیز تمام شد، زیرا دست‌کم در رسوایی تیم ملی برزیل در آن تورنمنت خانگی و باخت تاریخی برابر آلمان سهمی نداشت. با توجه به اینکه رونالدینیو اخیراً در سن ۴۶ سالگی به تیم راونا پیوسته است، شاید هنوز برای برگزاری یک بازی خداحافظی با پیراهن برزیل دیر نشده باشد!

زین‌الدین زیدان

آخرین مسابقه زیزو برای تیم ملی فرانسه تا ابد در خاطره تمامی فوتبال‌دوستان حک شده است. او از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۶ برای تیم ملی به میدان رفت، در ۱۰۸ بازی شرکت جست و ۳۱ گل به ثمر رساند و فاتح جام جهانی ۱۹۹۸ شد. زیدان پس از انجام مسابقه فینال جام جهانی ۲۰۰۶، برای همیشه با فوتبال وداع کرد. او پیش از آن نیز تصمیم به خداحافظی داشت؛ در حقیقت زیزو قصد داشت پس از یورو ۲۰۰۴ از تیم ملی کناره‌گیری کند، اما ریموند دومنک او را متقاعد ساخت تا جهت یاری‌رسانی به تیم در جام جهانی آلمان بازگردد.

فرانسه بار دیگر به دیدار پایانی رسید و روبه‌روی ایتالیا قرار گرفت. در استادیوم المپیک برلین، زیدان در دقیقه هفتم به کمک ضربه پنالتی خیره‌کننده‌ای تیمش را پیش انداخت. اما در وقت‌های اضافه و در شرایطی که نتیجه مسابقه ۱-۱ مساوی پیگیری می‌شد، او جنجالی‌ترین درگیری تاریخ فوتبال را رقم زد و با ضربه سر به قفسه سینه مارکو ماتراتزی کوبید! این تخلف به اخراج زیزو انجامید. فرانسوی‌ها با ۱۰ بازیکن کار را به ضربات پنالتی کشاندند، اما در نهایت نتیجه را واگذار کردند تا سرگذشت زیدان در تیم ملی به این شکل غم‌انگیز رقم بخورد.

جان‌لوئیجی بوفون

در این فهرست بایستی به سرگذشت عاشقانه یکی از برترین دروازه‌بانان تاریخ نیز اشاره کرد. شاید آغاز کار بوفون در تیم ملی را نیز به خاطر داشته باشید؛ در مهر ۱۳۷۶، طی مسابقه پلی‌آف انتخابی جام جهانی مقابل روسیه (۱-۱) در مسکو، بوفون به جای جانلوکا پالیوکای آسیب‌دیده وارد زمین شد. در آن زمان هیچ‌کس تصور نمی‌کرد ایتالیا کسی را درون دروازه جای داده است که قرار است ۲۰ سال سنگربان نخست آتزوری باشد! بوفون تا سال ۲۰۱۸ برای ایتالیا بازی کرد و در حالی که پا به پنجمین دهه از عمر خود گذاشته بود، از تیم ملی وداع کرد.

او ۱۷۶ بازی به ثبت رساند و تنها ۱۴۶ گل دریافت نمود. بوفون به همراه ایتالیا فاتح همان جام جهانی ۲۰۰۶ شد که در دیدار پایانی آن زیدان اخراج شده بود. واپسین بازی جی‌جی، دیدار دوستانه با آرژانتین (۰-۲) در منچستر در اسفند ۱۳۹۶ بود. چند ماه بعد، او اعلام کرد که از فوتبال ملی کناره‌گیری می‌کند؛ تصمیمی که پس از ناکامی ایتالیا در راه‌یابی به جام جهانی ۲۰۱۸ اتخاذ شد. بوفون خبر وداع خود را نه روی زمین چمن، بلکه در یک نشست مطبوعاتی با اصحاب رسانه اعلام کرد.

دیوید بکام

در پایان لازم است به مالک فعلی اینتر میامی یعنی رئیس کنونی مسی نیز اشاره شود. بکام ۱۳ سال (از ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۹) برای انگلیس به میدان رفت. او در ۱۱۵ مسابقه حضور یافت و ۱۷ گل به ثمر رساند. گرچه جام معتبری به دست نیاورد، اما ردپایی عمیق در تاریخ فوتبال انگلیس به یادگار گذاشت. او در سه جام جهانی (۱۹۹۸، ۲۰۰۲ و ۲۰۰۶) بازی کرد و در نخستین جام جهانی‌اش به علت خطای غیرورزشی روی دیگو سیمئونه اخراج تلخی را تجربه نمود و سال‌ها در کشور خود مورد ناسزا قرار گرفت تا اینکه انگلیسی‌ها سرانجام با او آشتی کردند. بکام جام جهانی ۲۰۱۰ را نیز به دلیل مصدومیت تاندون آشیل در آستانه شروع مسابقات از دست داد.

پس از آن تورنمنت، فابیو کاپلو اعلام کرد که دیگر تمایلی به دعوت از بکام ندارد. از این رو، آخرین بازی دیوید برای تیم ملی، مسابقه انتخابی جام جهانی ۲۰۱۰ برابر بلاروس (۳-۰) در ومبلی در مهر ۱۳۸۸ بود که او در آن یک پاس گل فراهم کرد. بکام شخصاً برگزاری مسابقه خداحافظی با پیراهن انگلیس را رد کرد، زیرا امیدوار بود روزی مجدداً به اردوگاه تیم ملی بازگردد.