این بازیکنان را از تیم امید اخراج کنید!

به گزارش ورزش اپ، شکست قاطع چهار بر صفر تیم ملی امید ایران در برابر کره شمالی و وداع زودهنگام با مسابقات آسیایی، بار دیگر موجی از انتقادات فنی و مدیریتی را علیه کادر فنی و فدراسیون به راه انداخت. اما در پسِ ضعف‌های تاکتیکی و برنامه‌ریزی‌های غیرکارشناسی، واقعیت مهم‌تری نهفته است که کمتر به آن توجه می‌شود: چالش انگیزه در ساختار اقتصادی فوتبال حرفه‌ای امروز. با بررسی لیست بازیکنان تیم امید، مشاهده می‌شود که بدنه اصلی تیم را ستارگان لیگ برتر با قراردادهای سنگین تشکیل می‌دهند؛ بازیکنانی که حتی برخی از آن‌ها سابقه حضور در تیم ملی بزرگسالان یا بازی در لیگ‌های خارجی را در کارنامه دارند. برای ورزشکاری که در فوتبال داخلی به بالاترین سطح از درآمد، شهرت و جایگاه حرفه‌ای دست یافته، حضور در مسابقاتی مانند بازی‌های آسیایی نه تنها جذابیتی ندارد، بلکه به منزله یک «ریسک شغلی بزرگ» تلقی می‌شود.

تحلیل ناکامی تیم امید با تکیه بر ستارگان لیگ برتری را می‌توان در سه محور اصلی بررسی کرد: الف) انگیزه و روان‌شناسی بازیکن؛ بازیکنی که در لیگ برتر برای کسب عنوان قهرمانی، دریافت پاداش‌های کلان و تثبیت موقعیت خود تلاش می‌کند، در رده زیر ۲۳ سال که سکوی پرتاب چندان تعیین‌کننده‌ای برای ترانسفرهای بزرگ محسوب نمی‌شود، انگیزه‌ای برای ارائه تمام توان خود ندارد. ذهنیت ناخودآگاه چنین بازیکنی بیش از هر چیز متمرکز بر حفظ سلامتی و قوای جسمانی برای موفقیت در مسابقات باشگاهی است. ب) تقویم فیفا و چالش همیشگی باشگاه‌ها با فدراسیون؛ از آنجا که مسابقات رده زیر ۲۳ سال، به ویژه بازی‌های آسیایی، در بازه «فیفادی» قرار ندارند، باشگاه‌ها طبق قوانین فیفا الزامی برای در اختیار گذاشتن بازیکنان خود ندارند. این ناهماهنگی همواره منجر به لغو اردوها، عدم انسجام تیمی و تنش‌های مداوم میان سرمربیان باشگاهی و کادر فنی تیم امید شده است.

ج) مخاطرات مصدومیت و خلأ در «برنامه حمایت از باشگاه‌ها»؛ باشگاه‌ها هزینه‌های هنگفتی را صرف پرورش ستارگان جوان خود می‌کنند. طبق «برنامه حمایت از باشگاه‌های فیفا» (Club Protection Programme)، غرامت آسیب‌دیدگی بازیکنان تنها در صورتی پرداخت می‌شود که مصدومیت در سطح بزرگسالان و در تقویم رسمی فیفا رخ داده باشد. بنابراین، اگر ستاره گران‌قیمت لیگ برتر در بازی‌های امید دچار مصدومیت شود، باشگاه مربوطه علاوه بر از دست دادن بازیکن، خسارت مالی سنگینی را نیز متحمل می‌شود. این مسئله به نوبه خود فشار روانی و دستورات غیرمستقیم باشگاه‌ها به بازیکنان را برای محافظه‌کاری در دیدارهای ملی به همراه دارد.

پیشنهاد راهبردی: تغییر رویکرد به سوی استفاده از «تیم ملی آماتور و رده‌های پایین‌تر»؛ با توجه به عدم کسب موفقیت ایران در بازی‌های آسیایی طی دو دهه اخیر و حسرت نیم‌قرنی در المپیک، بازنگری در سیاست دعوت از بازیکنان نه یک عقب‌نشینی، بلکه یک ضرورت استراتژیک است. پیشنهاد می‌شود فدراسیون فوتبال، تیم ملی امید را صرفاً با بهره‌گیری از بازیکنان لیگ دسته اول (آزادگان)، لیگ دسته دوم و آکادمی‌ها تشکیل دهد. مزایای این تغییر استراتژی عبارتند از: ۱. انگیزه مضاعف و «انگیزه گرسنگی»: بازیکنان سطوح پایین‌تر، تورنمنت‌های ملی را فرصتی طلایی برای دیده شدن، جلب نظر باشگاه‌های لیگ برتری و تغییر مسیر زندگی خود می‌دانند و با تمام وجود برای آن تلاش می‌کنند. ۲. احیای فلسفه اصیل المپیک: روح بازی‌های المپیک بر پایه رقابت ورزشکاران جویای نام بنا شده و حضور بازیکنان حرفه‌ای بی‌انگیزه، این ماهیت را زیر سوال برده است. ۳. پایان تنش با لیگ برتر: عدم استفاده از بازیکنان لیگ برتری به معنای تداوم بدون وقفه مسابقات باشگاهی و برگزاری اردوهای بلندمدت تیم امید بدون اعتراض باشگاه‌هاست. ۴. تقویت موتور استعدادیابی: این اقدام محرکی برای پویایی استعدادیابی در سراسر کشور و افزایش ارزش اقتصادی بازیکنان کمتر شناخته‌شده خواهد بود. فوتبال ایران برای عبور از بن‌بست ۵۰ ساله در رده امید، نیازمند شجاعت برای تغییر است. وقتی ستارگان میلیاردی لیگ برتر انگیزه‌ای برای این رقابت‌ها ندارند و حضورشان تنش‌زاست، زمان آن رسیده که پرچم تیم ملی امید به دست جوانانی سپرده شود که برای پوشیدن این پیراهن «اشک می‌ریزند و جان می‌دهند».