ترامپ و شی درباره ایران چه توافقی کردند؟

به گزارش ورزش اپ و به نقل از تابناک، ملاقات دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در کاخ سفید که دومین دیدار رو در روی آنان در سال جاری میلادی محسوب می‌شد، بیش از آنکه به دستاورد چشمگیر یا «توافق بزرگ» ختم شود، بر محوریت استمرار آتش‌بس تجاری و مهار تنش‌های اقتصادی و تکنولوژیک چرخید. خروجی اصلی این نشست، تمدید کوتاه مدت پیمان آتش‌بس تجاری میان پکن و واشنگتن بود؛ با این وجود، چالش‌های بنیادین همچنان به قوت خود باقی ماندند.

مهم‌ترین دستاورد‌های دیدار: نتیجه ملموس این جلسه، توافق طرفین برای تمدید مهلت آتش‌بس تجاری بود. با توجه به اینکه اعتبار آتش‌بس فعلی در ماه نوامبر به پایان می‌رسید، این تمدید دو ماهه موجب می‌شود واشنگتن و پکن فعلاً از بالا گرفتن تنش‌های تعرفه‌ای پرهیز کرده و مسیر گفتگوهای اقتصادی را باز نگه دارند. با این حال، این یک راهکار موقتی است و موضوعات کلیدی از قبیل نرخ تعرفه‌ها، میزان خرید محصولات آمریکایی، وضعیت مواد معدنی استراتژیک و محدودیت‌های فناورانه، همگی به جلسات آتی موکول شدند.

ادامه گفت‌و‌گو درباره مواد معدنی و عناصر کمیاب: یکی از دغدغه‌های حیاتی واشنگتن، وابستگی صنایع ایالات متحده به ذخایر خاکی کمیاب و مواد معدنی استراتژیک چین است. از آنجا که پکن کنترل بخش عمده‌ای از استخراج، پالایش و تولید آهن‌ربا‌های خاکی کمیاب را در دست دارد، در این مذاکرات بر ضرورت تداوم صادرات و پیشگیری از بروز بحران در زنجیره تأمین تأکید شد؛ هرچند دستیابی به یک توافق پایدار در این حوزه همچنان نیازمند رایزنی‌های بیشتر است.

گفت‌و‌گو درباره هوش مصنوعی: طرفین همچنین پیرامون امنیت و مدیریت مخاطرات هوش مصنوعی تبادل نظر کردند. پیش از این دیدار، کارشناسان دو کشور بر سر ایجاد سازوکاری برای اطلاع‌رسانی در مورد حوادث مرتبط با هوش مصنوعی که ممکن است امنیت ملی را تهدید کند، مذاکره کرده بودند. با این وجود، این توافق صرفاً در چارچوب کانال‌های ارتباطی و مدیریت ریسک است و به معنای همکاری گسترده در حوزه تکنولوژی نیست.

چه چیز‌هایی حل نشد؟ از لحاظ دیپلماتیک، هر دو طرف کوشیدند از شدت تقابل بکاهند. ترامپ از «دوستی بسیار خوب» با شی سخن گفت و فضای گفتگوها تا حدی دوستانه گزارش شد، اما این لحن به معنای پایان رقابت‌های استراتژیک نیست. این دیدار منجر به توافقی جامع نشد و چندین گره کور همچنان پابرجاست. نخست اینکه تعرفه‌ها و عدم توازن تجاری به قوت خود باقی است و تمدید آتش‌بس تنها فرصتی برای خرید زمان بوده است. دوم اینکه محدودیت‌های فناورانه آمریکا علیه چین، به‌ویژه در بخش تراشه‌ها و هوش مصنوعی، همچنان پابرجاست و نشانه‌ای از لغو این محدودیت‌ها دیده نمی‌شود. سوم اینکه موضوع تایوان، به‌عنوان یکی از حساس‌ترین مباحث راهبردی، در این نشست به نتیجه مشخصی نرسید. چهارم اینکه مسئله ایران نیز در حاشیه مذاکرات مطرح بود؛ هرچند واشنگتن انتظار دارد پکن با اعمال نفوذ بر تهران به کاهش تنش‌ها کمک کند، اما گزارش‌ها حاکی از آن است که چین تمایل چندانی به استفاده از اهرم‌های خود علیه ایران نشان نداده و در این زمینه نیز نتیجه‌ای حاصل نشد.

در نهایت، ترامپ و شی ترجیح دادند به جای گشودن گره‌های اساسی، با خرید زمان، از تنش‌های بیشتر جلوگیری کنند. دستاورد این نشست تنها مدیریت رقابت بود و نه پایان دادن به آن؛ موضوعات مهمی نظیر ساختار تعرفه‌ها، محدودیت‌های تکنولوژیک، تایوان و پرونده ایران همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند.